Tempeliers.be

Terug naar het archief

De Eerste Kruistocht (1095-1099), Paul Morren

Het blijft een populair onderwerp, die Eerste Kruistocht. Als we gaan kijken naar het aantal publicaties per 'kruistocht', dan is de Eerste de onbetwiste koploper. De Vierde (met de verovering van Constantinopel) volgt als tweede al op ruime afstand. Toch bevat een studie over het onwaarschijnlijke avontuur dat de Eerste Kruistocht toch was, heel wat valkuilen. Het romantische beeld dat door 19e eeuwse geschiedschrijvers werd opgehangen blijkt moeilijk uitwisbaar. Zo omschreef een historicus in 2007 Godfried van Bouillon nog als de grote leider van die Eerste Kruistocht (Boek: Krijgers voor God). Dit toont aan hoe slecht het eigenlijk gesteld is met de kennis over de kruistochten en hoezeer de kennis over dit fenomeen al te vaak ondermaats of gedateerd is. Paul Morren haalt wel het hoge niveau dat we verwachten van een historicus. Op pagina 97 stelt de auteur orde op zaken: "Neen, Godfried van Bouillon was niet de leider van de eerste kruistocht! Hij was dat noch op weg naar Constantinopel, noch tijdens het oprukken in Azië, noch bij de belegering van Jeruzalem (...)". De aanstelling van Godfried van Bouillon tot ongekroonde koning van Jeruzalem was eerder een samenloop van omstandigheden, zoals Morren dat uitvoerig verklaart. De verafgoding van Godfried, die een aanvang nam in de tweede helft van 12e Eeuw, bleef hardnekkig onze perceptie van deze kruisvaarder bepalen en dus blijkbaar nog. De casus Godfried van Bouillon is slechts een voorbeeld, Paul Morren zet veel meer zaken recht in zijn boek. 
Over de schrijfstijl kunnen we natuurlijk vitten: vaak wat houterig, soms een vreemde zinsopbouw en heel soms valt de auteur in herhaling. Maar dan zijn we aan het vitten. Van een historicus verwachten we vooral heldere analyses en dat bezorgt de auteur ons. De opbouw van het boek, met tussentijdse conclusies en samenvattingen, doet het werk eigenlijk meer op een cursus lijken. Maar dit zien we als een voordeel. Bovendien citeert Morren heel vaak uit kronieken, Westerse, maar ook Byzantijnse en Arabische. Hij vergelijkt ze en geeft de motivaties van de kroniekschrijvers aan. Deze auteurs behoorden vaak tot een welbepaald kamp binnen het kruisvaardersleger. Dit kleurde hun oordeel. Dankzij het uitvoerig overzicht van de belangrijkste kroniekschrijvers kunnen we hun schrijfsels naar waarde schatten en beter begrijpen.
De opbouw van het boek is logisch. Het eerst hoofdstuk beschrijft uitvoerig de toestand in de 11e Eeuw, zowel in het Westen, het Midden-Oosten als in het Byzantijnse Rijk. Daarna krijgen we een duidelijk beeld van de oproep tot de Kruistocht, tijdens het Concilie van Clermont, de motivaties van de Paus en het scenario dat hij tot in de puntjes had voorbereid. Morren vertelt het relaas van de zogenaamde Volkskruistochten en hun ongecontroleerde aanvallen op Joodse gemeenschappen in Europa. Het dramatische, maar voorspelbare einde van deze kruistocht vormt een naadloze overgang op het derde hoofdstuk; De kruistocht van de ridders. Morren blijft het hele boek door schematisch en gestructureerd schrijven, wat het begrijpen makkelijker maakt. Alvorens het relaas te doen van deze jarenlange veldtocht, bespreekt hij de troepensterkte, de manier van vechten, het leiderschap, enz. Door het ook te hebben over de niet-strijdende groep binnen de legers en over de bevoorrading tijdens de tocht., plaatst Morren zichzelf een trapje hoger dan andere auteurs. Deze zaken worden al te vaak en onterecht over het hoofd gezien. Na de tussenstop in Constantinopel, met het diplomatieke gekonkel dat daarbij te pas kwam, vertelt de auteur stap voor stap de tocht naar Jeruzalem, die eindigde in het bekende bloedbad. Morren sluit af met een omschrijving van de prille christenstaatjes en een algemeen besluit.
Het boek bevat een kort overzicht van de latere kruistochten, een chronologische tabel, een beknopte bibliografie en een register van persoons- en plaatsnamen. Het werk is voorzien van kaartjes en afbeeldingen, al hadden we bij die afbeeldingen wel liever een duidelijke bronvermelding gehad. Dit boek is een absolute aanrader, ook voor gevorderden.

Jan Hosten, november 2008



Copyright

(NL) De kosten om informatie en afbeeldingen gratis op deze website te plaatsen, zijn niet gering. Indien u tekst of beelmateriaal wil gebruiken, contacteer dan eerst de webmaster. Overtredingen zullen gerechterlijk vervolgd worden. lees verder

(UK-US) The costs for the publishing of information and images on this website are very high. If you want to use data or images from any of these pages, contact the webmaster for permission. Violations will be prosecuted in court. read more

(F) Les coûts pour l'édition d'information et d'images sur ce site Web sont très hauts. Si vous voulez utiliserr des données ou des images d'un quelconque de ces pages, entrez en contact avec le webmaster pour la permission. Des violations seront poursuivies devant la cour. plus d'infos